حد مجاز خرید دیوتی فری برای مسافران ایرانی چقدر است؟
اگر قصد سفر خارجی دارید و میخواهید از فروشگاههای دیوتی فری فرودگاه (مثلاً دبی، استانبول یا دوحه) خرید کنید، آشنایی با «حد مجاز» و «معافیت گمرکی» برای مسافران ایرانی ضروری است تا هنگام بازگشت به ایران با مشکل، جریمه یا ضبط کالا مواجه نشوید.
«دیوتی فری» یا فروشگاههای معاف از مالیات، برای بسیاری از مسافران ایرانی جذاب است؛ قیمتها معمولاً رقابتیتر هستند و برندهای متنوعی از عطر، لوازم آرایشی، شکلات، کالاهای الکترونیکی و… در دسترس قرار میگیرند. اما یک نکته مهم را نباید فراموش کرد: سقف معافیت گمرکی شما را کشور مقصد (ایران) تعیین میکند، نه فروشگاه دیوتی فری.
در این مقاله، بهصورت ساده و کاربردی توضیح میدهیم که حد مجاز خرید دیوتی فری برای مسافران ایرانی چقدر است، چه کالاهایی حساسترند، چه زمانی خرید شما «تجاری» حساب میشود و برای جلوگیری از دردسر در گمرک چه نکاتی را رعایت کنید.
۱. دیوتی فری چیست و برای مسافران ایرانی چه معنایی دارد؟
دیوتی فری به فروشگاههایی گفته میشود که در محدوده بینالمللی فرودگاهها قرار دارند و کالاهای خود را بدون دریافت برخی مالیاتها و عوارض داخلی کشور میزبان میفروشند. این معافیتها معمولاً مربوط به مالیات بر ارزش افزوده و عوارض داخلی است.
اما معافیت دیوتی فری به معنی معافیت از گمرک ایران نیست. هرچند شما ممکن است در فرودگاه دبی یا استانبول کالا را بدون مالیات محلی بخرید، ولی هنگام ورود به ایران، قوانین گمرکی ایران تعیین میکند که:
- آیا این کالا شامل معافیت مسافری میشود یا خیر؟
- آیا از نظر تعداد و ارزش، «شخصی و غیرتجاری» است یا «تجاری» تلقی میشود؟
- آیا کالای شما جزو کالاهای ممنوعه در ایران است یا مجاز؟
۲. معافیت گمرکی کلی مسافران ایرانی هنگام ورود به ایران
بر اساس مقررات فعلی، مسافران (ایرانی یا خارجی) که از خارج یا از مناطق آزاد و ویژه اقتصادی وارد ایران میشوند، معمولاً میتوانند یکبار در سال تا سقف تقریبی مشخصی (بهصورت ارزی) کالا همراه داشته باشند که از پرداخت حقوق گمرکی معاف است، به شرطی که:
- کالاها برای مصرف شخصی یا بهعنوان سوغات غیرتجاری باشند.
- حجم و تعداد آنها در حد معمول برای مصرف یک خانواده باشد، نه برای فروش.
- جزو فهرست کالاهای ممنوعه (مانند نوشیدنی الکلی، برخی داروها، سلاح و…) نباشند.
اگر مجموع ارزش کالاهای همراه شما از سقف تقریبی معافیت سالانه بیشتر شود، مازاد آن میتواند مشمول پرداخت حقوق و عوارض گمرکی شود و در مواردی حتی ممکن است کالا ضبط یا برگشت داده شود.
عدد دقیق «سقف ارزش معاف از حقوق گمرکی» ممکن است بسته به مقررات روز، بخشنامههای جدید و نرخ ارز تغییر کند. بنابراین همیشه قبل از سفر، آخرین اطلاعات را از سامانه گمرک جمهوری اسلامی ایران، سفارتها یا سایتهای رسمی بررسی کنید.
هنگام خرید از دیوتی فری، ارزش تقریبی کالاها را به دلار یا یورو در نظر بگیرید و جمع بزنید. اگر نزدیک به سقف تقریبی معافیت سالانه شدید، از خریدهای اضافی که ظاهر «تجاری» دارند صرفنظر کنید.
۳. حد مجاز خرید دیوتی فری برای مسافران ایرانی به تفکیک نوع کالا
در عمل، مأمور گمرک هنگام ورود شما به ایران هم به ارزش کل کالاها توجه میکند و هم به نوع و تعداد آنها. در ادامه، نگاه کاربردیتری به گروههای رایج کالا در دیوتی فری داریم:
۳.۱. سوغات معمولی (پوشاک، شکلات، عطر، لوازم آرایشی و…)
اگر در حد معمول، برای خود و خانواده یا چند نفر از نزدیکان خرید میکنید (مثلاً چند بسته شکلات، یکی دو عطر، مقدار محدودی لوازم آرایشی و چند تکه لباس)، معمولاً در صورت نرفتن بالای سقف ارزش معافیت و غیرتجاری بودن، مشکلی نخواهید داشت.
- از خرید تعداد زیاد یک مدل خاص (مثلاً ۱۰ عدد عطر یکسان) خودداری کنید.
- بهتر است فاکتور خرید را نگه دارید تا در صورت لزوم، ارزش کالاها مشخص باشد.
۳.۲. دخانیات (سیگار، سیگار برگ، تنباکو)
در اغلب کشورها، معافیت مسافری برای دخانیات مقدار مشخصی دارد و در مورد ایران نیز معمولاً همراه داشتن مقدار محدود سیگار و تنباکو برای مصرف شخصی قابل قبول است، به شرطی که:
- تعداد در حد عرف مصرف شخصی باشد (مثلاً چند بسته سیگار، نه کارتنهای متعدد).
- کالا در چارچوب قوانین داخلی ایران باشد (مثلاً سیگار معمولی، نه محصولات غیرمجاز).
واردات هرگونه نوشیدنی الکلی به ایران برای مسافران ممنوع است؛ چه از دیوتی فری خریداری شده باشد و چه در شهر. حتی اگر کشوری که از آن میروید خرید الکل را مجاز بداند، هنگام ورود به ایران این اقلام میتوانند ضبط یا موجب دردسر جدی شوند. بنابراین، به هیچ عنوان برای آوردن الکل به ایران روی «دیوتی فری» حساب باز نکنید.
۳.۳. کالاهای الکترونیکی (موبایل، لپتاپ، ساعت هوشمند و…)
خرید کالاهای دیجیتال از دیوتی فری (مانند تلفن همراه، تبلت، ساعت هوشمند و…) برای ایرانیان کاملاً حساس است، زیرا علاوه بر گمرک، موضوع ثبت و رجیستری نیز مطرح میشود.
- برای موبایل، قوانین رجیستری و سقف مجاز برای مسافر را حتماً قبل از سفر بررسی کنید.
- اگر چند دستگاه یکسان (مثلاً ۳ گوشی هممدل) همراه داشته باشید، احتمالاً «تجاری» محسوب میشود.
۴. خرید از دیوتی فری دبی، استانبول، دوحه و… برای ایرانیان
بسیاری از مسافران ایرانی از دیوتی فری فرودگاههایی مثل دبی، استانبول، دوحه، دوبيای جدید، باکو و… خرید میکنند. در این شرایط یک نکته کلیدی را در ذهن داشته باشید:
معافیت دیوتی فری به مقصد شما بستگی دارد؛ یعنی کشوری که در نهایت وارد آن میشوید. اگر مقصد نهایی شما ایران است، حتی اگر در چند کشور مختلف خرید انجام دهید، هنگام ورود به ایران:
- تمام خریدهای دیوتی فری شما (از هر کشور) روی هم حساب میشوند.
- ارزش مجموع کالاها در مقابل سقف معافیت گمرکی سنجیده میشود.
- در صورت تشخیص جنبه «تجاری» یا تجاوز از معافیت، ممکن است مجبور به پرداخت عوارض یا تحویل کالا شوید.
اگر در دبی، استانبول یا هر کشور دیگری از دیوتی فری خرید میکنید، به جای تکیه بر «حد مجاز خرید در آن کشور»، قوانین گمرکی ایران را مبنای تصمیمگیری قرار دهید؛ چون در نهایت این قوانین هستند که در فرودگاه ایران برای شما اعمال میشوند.
علاوه بر گمرک، محدودیت وزن و تعداد چمدان در بلیت هواپیمای شما هم مهم است. اضافه بار ممکن است هزینه قابلتوجهی روی دست شما بگذارد، حتی اگر از نظر گمرکی مشکلی نداشته باشید.
۵. چه زمانی خرید شما «تجاری» محسوب میشود؟
یکی از مهمترین دغدغههای مسافران ایرانی این است که بدانند چه زمانی خریدهایشان در گمرک «شخصی» و چه زمانی «تجاری» تلقی میشود. هیچ فرمول واحد سفتوسختی برای همه موارد وجود ندارد، اما معمولاً مأموران گمرک به این نشانهها دقت میکنند:
- تعداد زیاد یک کالای کاملاً یکسان (مثلاً ۱۰ عطر هممدل، ۸ ساعت هوشمند، چندین کفش از یک مدل خاص).
- بستهبندی عمده (کارتنهای بزرگ، پکهای چندتایی سازماندهیشده).
- ارزش کلی بسیار بالای کالاها نسبت به سفر عادی یک مسافر.
- تکرار چنین خریدهایی در سفرهای متعدد در بازه زمانی کوتاه.
در صورت تشخیص جنبه تجاری، ممکن است:
- کالا مشمول پرداخت کامل حقوق و عوارض گمرکی با نرخهای بالاتر شود.
- در مواردی کالا ضبط یا مرجوع شود.
- برای ترخیص به کارت بازرگانی، پروانه ورود یا مدارک ویژه نیاز داشته باشید.
به همین دلیل، اگر صرفاً مسافر هستید و قصد تجارت ندارید، خرید را در حد مصرف خانوادگی و سوغات محدود نگه دارید.
۶. نکات طلایی برای خرید امن و بیدردسر از دیوتی فری
- جمع تقریبی ارزش خریدها را با سقف معافیت مسافری ایران مقایسه کنید.
- از خرید تعداد زیاد یک کالا (بهخصوص دیجیتال و عطر) خودداری کنید.
- اگر کالایی در ایران محدودیت دارد (مثل موبایل)، قوانین اختصاصی آن را بررسی کنید.
- فاکتور و رسید پرداخت را حتماً نگه دارید.
- خرید نوشیدنی الکلی حتی از دیوتی فری برای ورود به ایران ممنوع است.
- در مورد دارو، فقط مقدار مورد نیاز برای مصرف شخصی و همراه با نسخه معتبر پزشک داشته باشید.
- همراه داشتن برخی تجهیزات تخصصی (مانند ابزار مخابراتی خاص، برخی پهپادها، تجهیزات حرفهای ضبط و…) میتواند به مجوز نیاز داشته باشد.
بهترین کار این است که قبل از سفر، سایت گمرک ایران یا وبسایتهای رسمی راهنمای مسافران را مطالعه کنید و در صورت تردید، از شرکت هواپیمایی، آژانس مسافرتی یا حتی نمایندگیهای رسمی پرسوجو کنید.
۷. مراحل عملی هنگام ورود به ایران؛ از هواپیما تا خروج از سالن گمرک
برای اینکه تصویر واضحتری داشته باشید، مسیر معمول یک مسافر ایرانی هنگام بازگشت به کشور و عبور از گمرک را مرور میکنیم:
- جمعآوری بار و چمدانها: پس از کنترل گذرنامه، به سالن دریافت بار میروید و تمام چمدانها، کیفهای بزرگ و بستههای دیوتی فری را تحویل میگیرید.
- تصمیمگیری برای مسیر سبز یا قرمز: در بسیاری از فرودگاهها دو مسیر «سبز (ندارم برای اظهار)» و «قرمز (دارم برای اظهار)» وجود دارد. اگر احساس میکنید خریدهای شما ممکن است از نظر ارزش یا نوع، حساس باشد، بهتر است مسیر قرمز را انتخاب کنید.
- احتمال سؤال مأمور گمرک: مأمور میتواند درباره تعداد، نوع و ارزش کالاها از شما سؤال کند و در صورت لزوم، فاکتور یا محتوای چمدان را بررسی کند.
- پرداخت احتمالی حقوق و عوارض: اگر بخشی از کالاها مشمول عوارض شوند، مبلغ آن محاسبه و برای ترخیص کامل کالا از شما دریافت میشود.
- خروج از سالن گمرک: پس از طی این مراحل، در صورت نبود مشکل، از سالن خارج شده و سفر شما بهطور رسمی به پایان میرسد.
جمعبندی: عاقلانه خرید کنید تا سفر با خاطره خوب تمام شود
دیوتی فری میتواند فرصت خوبی برای خرید برندهای محبوب با قیمت مناسب باشد، اما برای مسافران ایرانی، شناخت معافیت گمرکی و حد مجاز خرید دیوتی فری از خود خرید مهمتر است. اگر:
- ارزش خریدها را حدوداً در چارچوب معافیت مسافری نگه دارید،
- از خرید تعداد زیاد یک کالای خاص پرهیز کنید،
- از وارد کردن کالاهای ممنوعه (بهخصوص نوشیدنی الکلی) خودداری کنید،
- و قبل از سفر، آخرین بخشنامهها و قوانین گمرکی را از منابع رسمی مرور کنید،
احتمال بسیار زیادی دارد که بدون دردسر از گمرک عبور کنید و سوغات و خریدهای دیوتی فری شما، فقط خاطرات خوب سفر را برایتان زنده نگه دارد، نه استرس و هزینههای اضافی را.
در نهایت، به یاد داشته باشید که این مطلب صرفاً جنبه اطلاعرسانی کلی دارد و نمیتواند جایگزین استعلام مستقیم از گمرک یا سایر مراجع رسمی شود.
دیدگاهتان را بنویسید