یکی از اولین پرسش‌هایی که برای هر مسافر، دانشجو یا مهاجر مطرح می‌شود این است که «در هند به چه زبانی صحبت می‌شود؟» شاید در نگاه اول فقط نام زبان هندی یا نهایتاً هندی و انگلیسی به ذهن برسد؛ اما واقعیت این است که هند یکی از متنوع‌ترین کشورهای جهان از نظر زبانی است و صدها زبان و گویش در آن صحبت می‌شود.

در این مقاله به‌صورت ساده و کاربردی توضیح می‌دهیم که زبان رسمی هند چیست، نقش زبان انگلیسی در این کشور چگونه است، چه زبان‌های مهم و پرکاربردی در شهرهای مختلف هند رایج‌اند و اگر قصد سفر، تحصیل یا کسب‌وکار در هند را دارید، بهتر است روی کدام زبان‌ها تمرکز کنید.

آیا هند فقط یک زبان رسمی دارد؟ تفاوت «زبان ملی» با «زبان رسمی»

در بسیاری از کشورها یک زبان ملی و یک زبان رسمی وجود دارد؛ اما در هند ماجرا کمی پیچیده‌تر است. نکته مهم برای درک وضعیت زبانی هند این است که:

• هند زبان ملی (National Language) رسمیِ واحد ندارد؛
• در سطح دولت مرکزی، هندی و انگلیسی زبان‌های رسمی اتحادیه هستند؛
• علاوه بر آن، ۲۲ زبان در پیوست هشتم قانون اساسی هند به‌عنوان زبان‌های رسمی شناخته شده‌اند؛
• هر ایالت نیز می‌تواند یک یا چند زبان رسمی ایالتی داشته باشد.

بنابراین وقتی می‌پرسیم «در هند چه زبانی صحبت می‌شود؟»، پاسخ کوتاه «فقط هندی» دقیق نیست؛ بلکه باید بگوییم: هند یک کشور چندزبانه، چندفرهنگی و بسیار متنوع است که در آن ده‌ها زبان نقش مهمی در زندگی روزمره مردم دارند.

نقش زبان هندی و انگلیسی در هند

در سطح ملی، دو زبان مهم‌تر از بقیه در ارتباطات رسمی و بین‌شهری دیده می‌شوند: هندی و انگلیسی.

زبان هندی (Hindi)

زبان هندی که با خط دوناگری (Devanagari) نوشته می‌شود، یکی از پرتکلم‌ترین زبان‌های هند است؛ به‌ویژه در شمال و مرکز هند. هندی در بسیاری از ایالت‌ها زبان رسمی یا یکی از زبان‌های رسمی است و:

• در رسانه‌های کشوری (تلویزیون، سینما، رادیو) بسیار پررنگ است؛
• در بسیاری از شهرهای بزرگ، زبان ارتباطی مردم از مناطق مختلف به‌شمار می‌آید؛
• برای مسافران، دانستن چند جمله ساده هندی می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.

زبان انگلیسی در هند

به دلیل سابقه‌ی استعمار بریتانیا، انگلیسی هنوز هم نقش پررنگی در اداره کشور دارد و در کنار هندی، زبان رسمی اتحادیه محسوب می‌شود. انگلیسی در هند به‌ویژه در موارد زیر بسیار استفاده می‌شود:

• اسناد رسمی، قوانین و ارتباطات بین‌المللی؛
• تحصیل در دانشگاه‌ها، به‌خصوص در رشته‌های مهندسی، پزشکی و مدیریت؛
• کسب‌وکارهای بین‌المللی، استارتاپ‌ها و شرکت‌های فناوری اطلاعات؛
• مناطق توریستی و شهرهای بزرگ مانند دهلی، بمبئی، بنگلور و…

اگر قصد تحصیل یا کار در هند را دارید، تسلط به انگلیسی معمولاً کافی است؛ اما یادگیری چند عبارت ساده در زبان محلیِ همان ایالت، ارتباط شما را بسیار صمیمی‌تر و مؤثرتر می‌کند.

۲۲ زبان رسمی هند؛ فقط هندی و انگلیسی نیست!

قانون اساسی هند مجموعه‌ای از زبان‌ها را در «ضمیمه هشتم» خود فهرست کرده است که به آن‌ها «زبان‌های برنامه‌ریزی‌شده» یا زبان‌های رسمی شناخته‌شده گفته می‌شود. تعداد این زبان‌ها ۲۲ عدد است و هرکدام در یک یا چند ایالت نقش محوری دارند.

برخی از مهم‌ترین و پرگویش‌ترین زبان‌های رسمی هند عبارت‌اند از:

• هندی – گسترده در شمال و مرکز هند؛
• بنگالی (Bengali) – عمدتاً در ایالت بنگال غربی و اطراف؛
• مراتی (Marathi) – زبان اصلی مردم ایالت مهاراشترا و شهرهایی مانند بمبئی و پونه؛
• تلوگو (Telugu) – در آندرا پرادش و تلانگانا؛
• تامیل (Tamil) – زبان ایالت تامیل نادو و بخش‌هایی از جنوب؛
• گجراتی (Gujarati) – در ایالت گجرات و جوامع بازرگان؛
• کانارا/کنادا (Kannada) – در ایالت کارناتاکا و شهر بنگلور؛
• مالایالام (Malayalam) – در ایالت کرالا؛
• اوردو (Urdu) – در شهرها و جوامع مختلف، به‌ویژه در میان مسلمانان؛
• پنجابی، آسامـی، اودیـا، سندی، کنکـنی، نپالی، سانتالی، بُدو، دگری، مِیتی (Manipuri) و…

• هندی
• بنگالی
• مراتی
• تلوگو
• تامیل
• گجراتی
• کنادا
• مالایالام
• پنجابی
• اوردو

علاوه بر این‌ها، صدها زبان و گویش محلی دیگر نیز در هند وجود دارد که برخی فقط در یک منطقه‌ی کوچک یا در میان یک گروه قومی صحبت می‌شوند.

در هر منطقه هند مردم به چه زبانی صحبت می‌کنند؟ (نگاهی کاربردی برای سفر)

برای برنامه‌ریزی سفر یا زندگی در هند، دانستن این‌که در هر منطقه کدام زبان غالب است بسیار کمک‌کننده خواهد بود.

• شمال هند
  ایالت‌هایی مانند اوتار پرادش، بیهار، هاریانا، هیماچال پرادش و… عمدتاً هندی‌زبان‌اند (با گویش‌ها و زبان‌های محلی متعدد). در این مناطق، دانستن کمی هندی یا انگلیسی معمولاً برای ارتباط روزمره کافی است.
• غرب هند
  در ایالت‌هایی مانند مهاراشترا، گجرات و راجستان، زبان‌های مراتی، گجراتی، راجستانی و… رایج‌اند. در شهرهای بزرگ این مناطق، انگلیسی و هندی هم به‌طور گسترده فهمیده می‌شوند.
• شرق و شمال‌شرق هند
  در ایالت‌هایی مثل بنگال غربی، آسام، مانیپور و ناگالند، زبان‌هایی مانند بنگالی، آسامـی، مِیتی و زبان‌های تبتی–برمه‌ای متعدد صحبت می‌شود. انگلیسی در برخی از این مناطق به‌ویژه در ادارات و آموزش نقش مهمی دارد.
• جنوب هند
  این منطقه، خانه‌ی زبان‌های دراویدی مانند تامیل، تلوگو، کنادا و مالایالام است. در بسیاری از شهرهای جنوبی، مردم ممکن است به هندی هم آشنا باشند، اما زبان اول آن‌ها اغلب زبان محلی ایالت است. انگلیسی نیز در شهرهایی مثل بنگلور، چنای و حیدرآباد بسیار رایج است.

زبان مناسب برای شما؛ بسته به هدف‌تان کدام زبان مهم‌تر است؟

پاسخ به این‌که «در هند به چه زبانی صحبت می‌شود؟» زمانی برای شما کاربردی‌تر می‌شود که بدانید خودتان با چه هدفی به هند فکر می‌کنید؛ سفر، تحصیل، کار، یا همکاری تجاری؟

1. اگر برای سفر توریستی می‌روید
   در اغلب مقاصد توریستی و شهرهای بزرگ، با انگلیسی می‌توانید از پس امور اصلی بربیایید. دانستن چند واژه‌ی پرکاربرد در زبان محلی (سلام، تشکر، قیمت، جهت‌ها) تجربه‌ی شما را بسیار دوستانه‌تر می‌کند.
2. اگر برای تحصیل یا کار حرفه‌ای می‌روید
   زبان اصلیِ دانشگاه‌ها و بسیاری از محیط‌های کاری، انگلیسی است. در کنار آن، اگر در حوزه‌ی خدمات، فروش یا پروژه‌های محلی کار می‌کنید، هندی یا زبان ایالتی می‌تواند مزیت بزرگی برای شما باشد.
3. اگر قصد همکاری تجاری بلندمدت دارید
   برای مذاکرات رسمی، قراردادها و مکاتبات، انگلیسی کفایت می‌کند؛ اما یادگیری اصطلاحات کلیدی در هندی یا زبان رسمیِ شریک تجاری شما، نشانه‌ی احترام و تعهد است و روابط را پایدارتر می‌کند.