چرا کلیساهای روسیه این‌قدر خاص هستند؟

کلیساهای روسیه ترکیبی منحصربه‌فرد از معماری بیزانسی، عناصر محلی روسی و تأثیرات اروپایی هستند. گنبدهای پیازی‌شکل، نمای بسیار رنگارنگ، استفاده از طلا، موزاییک‌کاری‌های ظریف و آیکون‌های مذهبی (ایکون‌ها) از مهم‌ترین ویژگی‌های کلیساهای ارتدوکس روسیه به‌شمار می‌آیند.

بسیاری از این کلیساها نه‌تنها مکان عبادت، بلکه نمادهای ملی، ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو، و بخشی جدایی‌ناپذیر از خط آسمان شهرهای بزرگ روسیه مانند مسکو و سن‌پترزبورگ هستند. برای همین، بازدید از کلیساها و کلیساهای جامع روسیه در بیشتر تورهای شهری جایگاه ویژه‌ای دارد.

کلیسای جامع سنت باسیل؛ چهره رنگارنگ مسکو

وقتی صحبت از زیباترین کلیساها و کلیساهای جامع روسیه می‌شود، اولین نامی که به ذهن می‌رسد، کلیسای جامع سنت باسیل در میدان سرخ مسکو است. گنبدهای رنگارنگ و طرح‌های پیچیده این کلیسا، آن را به نمادی جهانی از روسیه تبدیل کرده است.

این کلیسا در قرن شانزدهم میلادی ساخته شده و از چندین کلیسای کوچک تشکیل شده که به‌صورت هنرمندانه در کنار هم قرار گرفته‌اند. فضای داخلی، پر از راهروهای باریک، محراب‌ها و نقاشی‌های دیواری ظریف است؛ و همین تجربه بازدید را شبیه یک سفر کوچک در «هزارتوی رنگ و نور» می‌کند.

کلیسای منجی در خون ریخته‌شده؛ جواهر سن‌پترزبورگ

کلیسای منجی در خون ریخته‌شده (Church of the Savior on Spilled Blood) در سن‌پترزبورگ، از نظر سبک ظاهری شباهت‌هایی به سنت باسیل دارد؛ اما فضای داخلی آن، با هزاران متر مربع موزاییک و نقش‌ونگار مذهبی، بسیار متفاوت و حتی مجلل‌تر است.

این کلیسا در کنار کانال گرابیِدوف قرار گرفته و انعکاس گنبدها در آب، یکی از معروف‌ترین سوژه‌های عکاسی در شهر است. اگر به هنر مذهبی، رنگ‌های خیره‌کننده و جزئیات فوق‌العاده ظریف علاقه‌مندید، این کلیسا باید در صدر برنامه کلیساگردی شما در روسیه باشد.

کلیسای جامع اسحاق مقدس؛ دید پانورامای شهر

کلیسای جامع اسحاق مقدس (Saint Isaac’s Cathedral) یکی دیگر از نمادهای سن‌پترزبورگ و جزو بزرگ‌ترین کلیساهای جامع ارتدوکس در جهان است. نمای بیرونی سنگی، ستون‌های عظیم و گنبد طلایی‌شکل آن از دور هم قابل تشخیص است.

آنچه این کلیسا را برای گردشگران بسیار محبوب می‌کند، سکوی بازدید پانوراما در اطراف گنبد است. با بالا رفتن از حدود چندصد پله، منظره‌ای ۳۶۰ درجه از شهر، رود نِوا و پشت‌بام‌های رنگارنگ سن‌پترزبورگ پیش روی شما قرار می‌گیرد.

کلیسای جامع مسیح منجی؛ نماد احیای مذهبی در مسکو

کلیسای جامع مسیح منجی در مسکو، داستانی متفاوت از بسیاری از کلیساهای روسیه دارد. این بنا در قرن نوزدهم ساخته شد، در دوره شوروی تخریب و پس از فروپاشی آن، دوباره و با شکوه بسیار بازسازی شد. امروز این کلیسا یکی از مهم‌ترین مراکز مذهبی و همچنین محل برگزاری مراسم رسمی کلیسای ارتدوکس روسیه است.

گنبد طلایی عظیم، نمای سنگی سفید و موقعیت این کلیسا در کنار رود مسکوا، آن را به سوژه‌ای محبوب برای عکاسی – به‌خصوص از روی پل عابر نزدیک کلیسا – تبدیل کرده است. در داخل بنا، نقاشی‌های دیواری عظیم، آیکون‌ها و جزئیات معماری سنگی، شکوه خاصی به فضا داده‌اند.

کلیسای جامع کازان؛ میدان اصلی سن‌پترزبورگ

در قلب خیابان معروف نِفسکی، کلیسای جامع کازان با ردیف طولانی ستون‌ها و نمای نیم‌دایره‌ای خود، بیشتر شبیه یک میدان کوچک سنگی به نظر می‌رسد. این کلیسا از بیرون، ترکیبی از سبک کلاسیک اروپایی و سنت ارتدوکس روسی است.

فضای داخلی کلیسای کازان نسبت به سایر کلیساهای مشهور سن‌پترزبورگ ساده‌تر است؛ اما از نظر معنوی و تاریخی اهمیت زیادی دارد. برای مردم محلی، اینجا بیش از آنکه یک جاذبه گردشگری باشد، مکانی برای دعا و شمع روشن‌کردن است.

لاورای سرگیف مقدس؛ قلب معنوی کلیسای ارتدوکس روسیه

در حدود یک‌ساعتی مسکو، شهر کوچک سرگیف پوساد قرار دارد که میزبان لاورای سرگیف مقدس است؛ مجموعه‌ای از صومعه‌ها و کلیساهای قدیمی که یکی از مهم‌ترین مراکز معنوی کلیسای ارتدوکس روسیه محسوب می‌شود.

در این مجموعه چند کلیسای زیبا خواهید دید، از جمله کلیسای جامع تثلیث و کلیسای جامع عید بشارت. گنبدهای آبی‌رنگ با ستاره‌های طلایی، حیاط‌های سنگ‌فرش و راهبان با لباس‌های سنتی، فضایی کاملاً متفاوت نسبت به شلوغی شهرهای بزرگ روسیه ایجاد کرده‌اند.

دیگر کلیساها و کلیساهای جامع دیدنی در روسیه

علاوه بر نام‌های مشهور، کلیساهای دیگری هم هستند که در برنامه سفر بسیاری از علاقه‌مندان به معماری و تاریخ جای می‌گیرند. اگر زمان بیشتری برای سفر دارید، این گزینه‌ها را هم در نظر بگیرید:

• کلیسای جامع پیتر و پل، سن‌پترزبورگ: با گنبد بلند طلایی و آرامگاه تزارها، در قلعه پیتر و پل واقع شده است.
• کلیسای اسمولنی، سن‌پترزبورگ: با نمای آبی و سفید و گنبدهای بسیار زیبا، نمونه‌ای چشم‌گیر از معماری باروک در روسیه است.
• کلیساهای داخل کرملین مسکو: از جمله کلیسای بشارت، کلیسای جامع دورمیشن (خواب مریم مقدس) و کلیسای فرشتگان، که هرکدام تاریخ و معماری خاص خود را دارند.
• صومعه نووُدِویچی، مسکو: مجموعه‌ای آرام با کلیساها و برج‌های زیبا، کنار دریاچه‌ای کوچک؛ مکانی مناسب برای پیاده‌روی و عکاسی.