۱. اصل کلی: آیا کودک به پاسپورت جداگانه نیاز دارد؟

در نظام‌های مدرن گذرنامه، تقریباً در همه کشورها (از جمله ایران و تایلند)، هر فرد یک گذرنامه جداگانه دارد. این اصل برای نوزاد چندماهه تا بزرگسال یکسان است و کودک صرفاً با ذکر نام در پاسپورت والدین، از نظر بسیاری از کشورها یک مسافر مستقل محسوب نمی‌شود.

نکات مهم در مورد پاسپورت کودک:

• هر کودک باید گذرنامه معتبر با عکس خود داشته باشد.
• مدت اعتبار پاسپورت کودک هنگام ورود به تایلند بهتر است حداقل ۶ ماه از تاریخ ورود بیشتر باشد (این یک توصیه رایج مهاجرتی است).
• برای ایرانیان، صدور پاسپورت جداگانه برای فرزندان زیر ۱۸ سال با اجازه کتبی ولی/قیم قانونی انجام می‌شود؛ بنابراین از داخل ایران نیز عملاً نیاز به پاسپورت مستقل برای کودک وجود دارد.
• در صفحه پاسپورت کودک معمولاً بخش امضا یا «holder is not required to sign» درج می‌شود، بنابراین نگرانی از بابت امضا برای خردسالان وجود ندارد.

۲. آیا کودکان به ویزای جداگانه برای ورود به تایلند نیاز دارند؟

از نگاه قوانین مهاجرتی تایلند، هر مسافر یک پرونده ورود جداگانه دارد؛ حتی اگر همراه خانواده وارد شود. بنابراین، نیاز یا عدم نیاز به ویزا برای کودک بر اساس ملیت و نوع پاسپورت خودش سنجیده می‌شود، نه صرفاً همراهی با پدر یا مادر.

برای درک بهتر، این اصول را در نظر بگیرید:

• اگر پاسپورت شما (به عنوان والد) برای سفر توریستی به تایلند نیازمند ویزا باشد، کودک نیز نیازمند ویزای توریستی مستقل است.
• اگر پاسپورت شما مشمول معافیت ویزا یا ویزا هنگام ورود باشد، کودک با همان نوع پاسپورت نیز معمولاً از همان امتیاز بهره‌مند است؛ اما باز هم مهر یا ویزای جداگانه روی پاسپورت کودک ثبت می‌شود.
• در ویزاهای طولانی‌مدت (تحصیلی، کاری، اقامتی)، کودکان معمولاً تحت عنوان وابسته (Dependent) ویزای جداگانه دریافت می‌کنند، هرچند نوع ویزا به وضعیت والدین گره خورده است.

۳. وضعیت نوزادان و خردسالان در سفر به تایلند

گاهی والدین تصور می‌کنند چون نوزاد روی پای آنها می‌نشیند و صندلی جداگانه ندارد، نیازی به پاسپورت و ویزای مستقل ندارد. اما در عمل:

• نوزاد از نظر هواپیمایی ممکن است بلیت «Infant» و بدون صندلی داشته باشد،
• اما از دید مرزبانی و مهاجرت، او همچنان یک مسافر مستقل با هویت جدا است که باید:
• پاسپورت معتبر خودش را داشته باشد،
• مهر ورود و خروج یا برچسب ویزا در پاسپورت او ثبت شود،
• در فرم‌های ورود، به‌عنوان همراه یا فرد جداگانه ثبت گردد (بسته به فرم و سامانه).

در سامانه‌ها و فرم‌های الکترونیکی جدید (مثل انواع کارت‌های ورود دیجیتال)، تقریباً همیشه برای هر کودک نیز یک ثبت جداگانه بر اساس اطلاعات پاسپورت خودش انجام می‌شود، حتی اگر فرم را والد تکمیل کند.

۴. مدارک تکمیلی: رضایت‌نامه، شناسنامه و اسناد حضانت

علاوه بر پاسپورت و ویزا، هنگام سفر با کودک، به‌خصوص در پروازهای بین‌المللی، ممکن است از شما مدارک تکمیلی برای اثبات رابطه یا اجازه خروج درخواست شود. هدف این مدارک، حفاظت از کودکان در برابر ربایش یا خروج غیرقانونی از کشور است.

مواردی که بهتر است حتماً همراه داشته باشید:

• شناسنامه ایرانی کودک (یا ترجمه رسمی آن به انگلیسی) برای اثبات رابطه والد–فرزند؛
• رضایت‌نامه کتبی والد دیگر، در صورتی که فقط یکی از والدین همراه کودک سفر می‌کند؛
• مدارک حضانت (در صورت طلاق والدین یا اختلافات سرپرستی) با ترجمه رسمی؛
• کپی پاسپورت والد دیگر و شماره تماس او.

۵. نکات ویژه برای خانواده‌های ایرانی که به تایلند سفر می‌کنند

علاوه بر قوانین تایلند، خانواده‌های ایرانی باید مقررات داخلی ایران درباره خروج کودکان از کشور را نیز رعایت کنند. برخی نکات مهم برای والدین ایرانی:

• برای صدور یا تمدید پاسپورت کودک زیر ۱۸ سال، اجازه کتبی ولی/پدر یا قیم قانونی طبق مقررات ایران لازم است.
• برای خروج از کشور، ممکن است در برخی موارد به اجازه‌نامه محضری یا ثبت‌شده در سامانه گذرنامه نیاز باشد؛ به‌خصوص زمانی که کودک فقط با یکی از والدین سفر می‌کند.
• اگر کودک تابعیت دوگانه دارد (مثلاً ایرانی–اروپایی)، حتماً قبل از سفر مشخص کنید که با کدام پاسپورت قصد خروج و ورود دارید و قوانین هر دو کشور را بررسی کنید.
• در صورت وجود اختلاف حضانت یا ممنوع‌الخروجی، حتماً پیش از صدور بلیت، وضعیت حقوقی را با وکیل یا مراجع رسمی چک کنید.

۶. نکات عملی در فرودگاه و هنگام ورود به تایلند

برای این‌که تجربه ورود شما به تایلند بدون استرس و دردسر باشد، پیشنهاد می‌شود موارد زیر را از قبل آماده کنید:

1. پاسپورت‌های همه اعضای خانواده را در یک کیف منظم قرار دهید.
   شماره پاسپورت، تاریخ صدور و انقضا را چند بار کنترل کنید، مخصوصاً برای کودکان که اعتبار پاسپورت آنها معمولاً کمتر از بزرگسالان است.
2. کپی کاغذی و نسخه دیجیتال مدارک را همراه داشته باشید.
   از پاسپورت، ویزا، بلیت‌های رفت‌وبرگشت، بیمه مسافرتی و مدارک رضایت‌نامه والد دیگر نسخه اسکن‌شده و کپی تهیه کنید.
3. فرم‌ها و سامانه‌های ورود را از قبل تکمیل کنید.
   اگر پیش از ورود نیاز به فرم‌های دیجیتال (مثل کارت ورود الکترونیکی) باشد، اطلاعات کودکان را نیز به‌طور کامل وارد کرده و رسید/کد رهگیری را ذخیره کنید.
4. در صف کنترل گذرنامه کنار کودکان بمانید.
   معمولاً والدین و کودکان با هم به کانتر افسر مهاجرت می‌روند. گذرنامه همه را باز و آماده ارائه نگه دارید تا روند ورود سریع‌تر انجام شود.
5. آدرس محل اقامت در تایلند را بدانید.
   در برخی فرم‌ها و پرسش‌ها، آدرس هتل یا محل اقامت شما در تایلند برای همه اعضای خانواده (از جمله کودکان) پرسیده می‌شود.