۱. اصول کلی بهداشت غذا و آب که همیشه باید رعایت کنید

۲. چگونه مطمئن شوم آبی که می‌نوشم سالم است؟

آب آشامیدنی آلوده می‌تواند عامل بسیاری از بیماری‌های گوارشی و عفونی باشد. در خانه و سفر، نکات زیر به شما کمک می‌کند آبی امن‌تر برای نوشیدن انتخاب کنید:

1. در صورت تردید، از آب بسته‌بندی‌شده استفاده کنید: هنگام سفر، به‌ویژه به مناطق با کیفیت نامشخص آب، آب معدنی یا آب بسته‌بندی استاندارد بخرید.
2. پلمب بودن درِ بطری را بررسی کنید: از بطری‌هایی که درشان شل است یا آثار باز شدن دارند، استفاده نکنید.
3. جوشاندن آب: اگر به آب بسته‌بندی دسترسی ندارید، آب را حداقل ۱ دقیقه بجوشانید. این کار اغلب میکروب‌های بیماری‌زا را از بین می‌برد.
4. استفاده از فیلتر یا قرص‌های تصفیه آب: در سفرهای طبیعت‌گردی یا کمپینگ، فیلترهای قابل‌حمل یا قرص‌های تصفیه آب می‌توانند گزینه‌ای مناسب باشند.
5. یخ‌های مشکوک را مصرف نکنید: در برخی مناطق، یخ از آب تصفیه‌نشده تهیه می‌شود. نوشیدنی خود را بدون یخ سفارش دهید، مگر مطمئن باشید یخ از آب سالم تولید شده است.

۳. انتخاب غذای سالم در رستوران و غذای خیابانی

غذاهای خیابانی، به‌خصوص در کشورهایی مثل تایلند، می‌توانند بسیار وسوسه‌انگیز و خوشمزه باشند؛ اما اگر نکات بهداشتی رعایت نشود، احتمال مسمومیت غذایی و اسهال مسافرتی افزایش می‌یابد. برای کاهش خطر:

• به شلوغی و گردش مشتری توجه کنید: غرفه‌هایی که مشتری زیاد دارند، معمولاً غذا را سریع‌تر تعویض می‌کنند و غذا برای مدت طولانی در دمای محیط نمی‌ماند.
• غذای داغ، تازه و کاملاً پخته را ترجیح دهید: غذاهایی که جلوی چشم شما طبخ می‌شود، اغلب امن‌تر از غذاهای از پیش آماده هستند.
• از مصرف گوشت نیم‌پز خودداری کنید: گوشت قرمز، مرغ، ماهی و غذاهای دریایی باید کاملاً بپزند و در مرکز خود صورتی یا خام نباشند.
• به تمیزی محیط کار و دست‌فروش دقت کنید: دستکش، پیش‌بند تمیز، استفاده از انبر یا ابزار برای سرو غذا و نظافت پیشخوان، نشانه‌های مهم بهداشت هستند.
• سس‌ها و چاشنی‌های مانده در گرما را با احتیاط مصرف کنید: سس‌هایی که ساعت‌ها روی میز و در گرما مانده‌اند، می‌توانند محل رشد باکتری‌ها شوند.

۴. میوه، سبزی و سالاد؛ سالم اما گاهی پرخطر

میوه و سبزیجات تازه برای سلامتی بسیار مفید هستند، اما اگر درست شسته یا ضدعفونی نشوند، می‌توانند حامل میکروب‌ها، تخم انگل‌ها و مواد شیمیایی مضر باشند.

نکات بهداشتی برای میوه و سبزیجات

• در خانه: سبزیجات را در چند مرحله با آب فراوان بشویید و در صورت نیاز از محلول‌های ضدعفونی‌کننده مجاز استفاده کنید.
• میوه‌های پوست‌دار را ترجیح دهید: در سفر، میوه‌هایی مثل موز، پرتقال، انبه و کیوی که پوست ضخیم دارند، امن‌تر از میوه‌های نرم و بدون پوست هستند.
• سالادهای آماده خیابانی را با احتیاط مصرف کنید: اگر مطمئن نیستید سبزی و کاهو به‌خوبی شسته شده‌اند، از خیر آن بگذرید.
• دست و چاقوی برش میوه باید تمیز باشد: حتی میوه پوست‌دار، اگر با چاقوی آلوده بریده شود، ممکن است آلوده شود.

۵. مراقبت ویژه از لبنیات، تخم‌مرغ و غذاهای سرد

محصولات لبنی، تخم‌مرغ و غذاهای سرد (مثل سالاد الویه، ساندویچ‌های آماده و سس مایونز) محیط مناسب برای رشد باکتری‌هایی مانند سالمونلا و استافیلوکوک هستند. برای کاهش خطر:

• از لبنیات پاستوریزه و دارای بسته‌بندی استاندارد استفاده کنید.
• تخم‌مرغ را کاملاً بپزید؛ زرده شل و نیم‌پز، برای کودکان، سالمندان و افراد با سیستم ایمنی ضعیف مناسب نیست.
• غذاهای حاوی مایونز یا خامه، نباید مدت طولانی بیرون از یخچال بمانند.
• از خرید شیر و لبنیات فله‌ای و بدون نظارت بهداشتی خودداری کنید.

۶. اگر دچار مشکل شوم، چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟

حتی با رعایت همه نکات، ممکن است گاهی دچار ناراحتی گوارشی شوید. آگاهی از علائم خطر کمک می‌کند به‌موقع اقدام کنید و از عوارض جدی جلوگیری شود.

علائم شایع مسمومیت غذایی یا آلودگی آب

• اسهال، دل‌پیچه و نفخ
• حالت تهوع و استفراغ
• تب خفیف، سردرد و بی‌حالی
• احساس طعم یا بوی غیرطبیعی در دهان پس از مصرف غذا یا نوشیدنی

در صورت مشاهده این علائم، فوراً به پزشک مراجعه کنید

• اسهال خونی یا مدفوع سیاه‌رنگ
• تب بالا و مداوم
• استفراغ شدید که مانع نوشیدن مایعات می‌شود
• علائم کم‌آبی بدن (خشکی شدید دهان، کاهش ادرار، سرگیجه هنگام ایستادن)
• تداوم علائم بیش از ۲–۳ روز، به‌خصوص در کودکان و سالمندان