آیا در تایلند خطر تب دنگی وجود دارد و چگونه میتوان از آن پیشگیری کرد؟
تایلند با سواحل رویایی، جنگلهای استوایی و شهرهای پرانرژی مانند بانکوک و پوکت، یکی از محبوبترین مقاصد سفر برای ایرانیها است. اما در کنار تمام زیباییها، یک نگرانی مهم سلامتی وجود دارد: تب دنگی؛ بیماری ویروسی که توسط پشههای آئدس منتقل میشود و در بسیاری از مناطق تایلند بومی است.
در این مقاله، بهصورت ساده و قابلاعتماد بررسی میکنیم که خطر تب دنگی در تایلند چقدر است، کدام مسافران بیشتر در معرض خطر هستند و مهمتر از همه، چگونه میتوانید با چند اقدام عملی و ساده، احتمال ابتلا را به حداقل برسانید تا با خیال آسوده از سفر خود لذت ببرید.
۱. تب دنگی چیست و چگونه منتقل میشود؟
تب دنگی یک بیماری ویروسی است که توسط پشههای آئدس آئگیپتای و آئدس آلبوپیکتوس منتقل میشود. این پشهها:
- معمولاً در طول روز فعال هستند (بهویژه صبح زود و حوالی عصر)،
- در آبهای راکد کوچک (مثل زیرگلدانی، چالههای آب، ظروف رهاشده) تخمگذاری میکنند،
- در مناطق شهری و نیمه شهری هم بهخوبی زندگی میکنند، نه فقط در جنگل.
ویروس دنگی از فرد به فرد از طریق هوا یا تماس عادی منتقل نمیشود؛ بلکه پشه ابتدا فرد آلوده را نیش میزند، سپس با نیش بعدی ویروس را به فرد دیگر منتقل میکند.
تب دنگی در بسیاری از مناطق تایلند «آندمیک» (بومی) است؛ یعنی ویروس در تمام طول سال در گردش است و در فصل بارندگی شدت آن بیشتر میشود. بنابراین هر مسافری که به تایلند سفر میکند، در صورت بیتوجهی به محافظت در برابر پشه، در معرض خطر قرار دارد.
۲. میزان خطر تب دنگی در تایلند برای مسافران چقدر است؟
طبق گزارشهای بهروز، تب دنگی در سالهای اخیر در تایلند روند افزایشی داشته و موارد ابتلا در برخی سالها چندین برابر شده است. این بیماری:
- در هم مناطق شهری و هم روستایی گزارش میشود؛
- در استانهای مختلف از جمله مناطق شمالشرقی و جنوبی و همچنین شهرهای توریستی دیده میشود؛
- در فصل بارندگی (تقریباً از مه/می تا اکتبر) به اوج میرسد، اما در تمام سال میتواند رخ دهد.
با این حال، برای بسیاری از مسافران کوتاهمدت که در هتلهای استاندارد اقامت دارند و از اسپری ضد پشه، لباس مناسب و اقدامات پیشگیرانه استفاده میکنند، خطر ابتلا به تب دنگی هنوز هم نسبی و قابلمدیریت است.
- تب دنگی در تایلند واقعاً وجود دارد و نباید نادیده گرفته شود.
- ریسک برای مسافران بدون محافظت در فصل بارانی و مناطق پرپشه قابلتوجه است.
- با رعایت اصول پیشگیری (اسپری، لباس، پشهبند و…) میتوان خطر را بهطور چشمگیری کاهش داد.
- این بیماری نباید مانع سفر شما شود، اما حتماً باید بخشی از برنامهریزی سلامت سفر باشد.
۳. چه کسانی بیشتر در معرض خطر تب دنگی هستند؟
از نظر تئوری، هر کسی که در منطقه دارای خطر دنگی حضور دارد، میتواند مبتلا شود. اما برخی گروهها در عمل آسیبپذیرتر هستند:
- مسافران و مهاجرانی که طولانیمدت در تایلند زندگی میکنند؛
- افرادی که در خانهها یا اقامتگاههای بدون تهویه مطبوع و توری مناسب سکونت دارند؛
- افرادی که مدت زیادی در فضای باز، کنار آبهای راکد یا در مناطق پرپشه فعالیت میکنند؛
- کودکان، سالمندان، زنان باردار و افرادی با بیماریهای زمینهای؛
- مسافران خارج شهری که در فصل بارانی در مناطق مرطوب و جنگلی رفتوآمد دارند.
این به معنای بیخطر بودن سفر کوتاهمدت شهری نیست؛ بلکه تأکید میکند که هر مسافر باید استراتژی شخصی پیشگیری داشته باشد.
۴. چگونه میتوانم در تایلند از تب دنگی پیشگیری کنم؟
چون درمان اختصاصی برای ویروس دنگی وجود ندارد، بهترین و مؤثرترین راه، جلوگیری از نیش پشه است. ترکیبی از چند اقدام ساده میتواند تا حد زیادی از شما محافظت کند:
- اسپری و لوسیون ضد پشه: از فرآوردههایی استفاده کنید که حاوی DEET، Picaridin یا روغن اکالیپتوس لیمویی هستند و طبق دستور روی بسته بهطور منظم تمدیدشان کنید.
- لباس مناسب: در ساعات اوج فعالیت پشهها (صبح زود و غروب) لباس آستینبلند، شلوار بلند و ترجیحاً رنگ روشن بپوشید.
- محافظت در محل اقامت: اتاق دارای کولر، پنجرههای توریدار یا پشهبند انتخاب کنید. در اقامتگاههای ساده، حتماً از پشهبند سالم و بدون پارگی استفاده کنید.
- حذف محلهای تخمگذاری پشه: ظروف آب راکد، زیرگلدانیها و هر محلی که میتواند آب جمع کند، در حد امکان در اطراف محل اقامت حذف یا مرتب خالی شود.
- دستگاهها و قرصهای برقی ضد پشه: بهویژه برای داخل اتاق در شبها میتوانند کمککننده باشند.
- ترکیب چند روش: تکیه بر یک روش کافی نیست؛ استفادهی همزمان از اسپری، لباس مناسب، پشهبند و انتخاب محل اقامت مناسب، بهترین محافظت را ایجاد میکند.
توجه داشته باشید که پشههای ناقل دنگی در طول روز هم فعال هستند، بنابراین محافظت در برابر پشه فقط به شبها محدود نمیشود.
۵. علائم تب دنگی چیست و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
علائم تب دنگی معمولاً ۴ تا ۱۰ روز پس از نیش پشه آلوده آغاز میشود و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- تب بالای ناگهانی؛
- سردرد شدید، بهخصوص درد پشت چشمها؛
- درد عضلات و مفاصل (گاهی به نام «تب استخوانشکن» شناخته میشود)؛
- خستگی، بیحالی و بیاشتهایی؛
- حالت تهوع، استفراغ یا راش پوستی (دانههای قرمز روی پوست).
اگر در تایلند یا تا چند هفته پس از بازگشت از سفر، هر نوع تب همراه با علائم زیر داشتید، فوراً به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید:
- درد شدید و مداوم شکم یا استفراغ مکرر؛
- خونریزی (مثل خوندماغ، خون در استفراغ یا مدفوع تیرهرنگ)؛
- نفستنگی، تند شدن غیرعادی تنفس، یا احساس سنگینی در قفسه سینه؛
- احساس گیجی، خوابآلودگی شدید، بیحالی غیرمعمول؛
- پوست سرد و مرطوب یا افت شدید فشار خون.
در صورت تب و علائم مشکوک، حتماً به پزشک بگویید که به تایلند سفر کردهاید و در کدام شهرها یا مناطق بودهاید.
درمان تب دنگی عمدتاً حمایتی است (مایعات کافی، استراحت و کنترل تب). استفاده خودسرانه از مسکنهایی مثل آسپرین و ایبوپروفن ممکن است خطر خونریزی را افزایش دهد؛ بنابراین انتخاب دارو باید طبق نظر پزشک باشد.
۶. آیا واکسن تب دنگی برای مسافران تایلند لازم است؟
در سالهای اخیر چند نوع واکسن تب دنگی در برخی کشورها عرضه شده است، اما:
- نوع واکسن، شرایط سنی، سوابق قبلی ابتلا به دنگی و کشور محل تزریق، همگی در تصمیمگیری نقش دارند؛
- همه کشورها این واکسنها را برای همه مسافران توصیه یا عرضه نمیکنند؛
- برای بسیاری از مسافران، حتی در مناطق پرخطر، اصلیترین راه محافظت همچنان پیشگیری از نیش پشه است.
اگر سابقه سفرهای متعدد به مناطق بومی دنگی دارید یا قصد اقامت طولانیمدت در تایلند را دارید، میتوانید با کلینیک تخصصی طب سفر یا متخصص عفونی درباره امکان و مفید بودن واکسن در مورد خودتان مشورت کنید.
تصمیمگیری برای تزریق واکسن تب دنگی باید کاملاً فردی و تحت نظر متخصص باشد. بدون مشورت با پزشک، صرفاً بهدلیل سفر به تایلند برای خودتان واکسن تهیه نکنید.
۷. آمادهسازی قبل از سفر: چکلیست سلامت برای پیشگیری از دنگی در تایلند
برای کاهش حداکثری ریسک تب دنگی در سفر به تایلند، قبل از پرواز این موارد را در نظر بگیرید:
- مشاوره با پزشک یا کلینیک طب سفر: بهتر است ۴ تا ۶ هفته قبل از سفر، درباره وضعیت سلامت، داروهای مصرفی، واکسنهای ضروری و خطر تب دنگی مشورت کنید.
- تهیه وسایل محافظت در برابر پشه: اسپری یا لوسیون ضد پشه، لباسهای پوشیده و سبک، پشهبند مسافرتی (اگر در اقامتگاههای ساده میمانید).
- داروها و کمکهای اولیه: داروهایی که پزشک برای کنترل تب و درد توصیه کرده، محلولهای خوراکی جبرانکننده آب و الکترولیت، و وسایل ساده کمکهای اولیه.
- انتخاب محل اقامت مناسب: اگر امکان دارد، هتل یا اقامتگاهی انتخاب کنید که اتاقهای دارای کولر و پنجرههای توریدار در اختیار شما قرار میدهد.
- بیمه مسافرتی: داشتن بیمهای که هزینههای درمانی در خارج از کشور را پوشش میدهد، در صورت بروز بیماری، نگرانیهای مالی را کاهش میدهد.
جمعبندی: آیا باید از تب دنگی در تایلند بترسم؟
پاسخ کوتاه این است: باید آن را جدی بگیرید، اما نترسید. تب دنگی در تایلند یک واقعیت است و آمار ابتلا در برخی سالها بالا میرود، اما:
- بیماری با چند اقدام ساده اما دقیق قابلپیشگیری است؛
- بیشتر گردشگران با رعایت اصول محافظت در برابر پشه، سفر خود را بدون مشکل پشت سر میگذارند؛
- اگر تب و علائم مشکوک را جدی بگیرید و سریع به پزشک مراجعه کنید، میتوان از عوارض خطرناک پیشگیری کرد.
در عمل، یعنی: بله، در تایلند خطر تب دنگی وجود دارد، اما اگر از اسپری ضد پشه، لباس مناسب، پشهبند، انتخاب محل اقامت درست و مشاورهی پیش از سفر استفاده کنید، میتوانید با آرامش خاطر از ساحل، طبیعت و فرهنگ تایلند لذت ببرید.
دیدگاهتان را بنویسید