ترکیه کشوری است که فرهنگ مهمان‌نوازی در آن بسیار جدی گرفته می‌شود و میز غذا یکی از مهم‌ترین صحنه‌های این مهمان‌نوازی است. در خانه‌ها، رستوران‌ها، کافه‌ها و حتی میزهای کاری، آداب میز و رفتار در هنگام غذا رعایت می‌شود و انتظار می‌رود مهمان نیز حداقل اصول اصلی را بداند.

در این راهنما با مهم‌ترین نکات مربوط به آداب غذا خوردن در ترکیه، از لحظه ورود به رستوران تا پرداخت صورت‌حساب و خداحافظی، آشنا می‌شوید تا در سفر بعدی‌تان با آرامش و اعتمادبه‌نفس پشت میز بنشینید.

پیش از نشستن بر سر میز: رزرو، خوش‌آمدگویی و انتخاب صندلی

در شهرهای بزرگ ترکیه مانند استانبول، آنکارا یا ازمیر، بهتر است برای رستوران‌های معروف از قبل رزرو انجام دهید؛ به‌ویژه در آخر هفته‌ها. هنگام ورود:

• ابتدا به گارسون یا میزبان رستوران سلام کنید، یک سلام ساده مانند «Merhaba» کاملاً مناسب است.
• منتظر بمانید تا گارسون شما را به میز راهنمایی کند؛ خودتان به‌دلخواه روی هر میز ننشینید، مگر در کافه‌های خودمانی.
• در مهمانی‌های کاری، معمولاً میزبان جای نشستن را تعیین می‌کند؛ بهتر است منتظر اشاره او بمانید.

چیدمان میز و نحوه نشستن در رستوران‌های ترکیه

چیدمان میز در ترکیه شبیه استاندارد اروپایی و مدیترانه‌ای است. دانستن این نکات کمک می‌کند رفتار شما حرفه‌ای و مطمئن به نظر برسد:

• حالت نشستن: صاف بنشینید، آرنج‌ها را روی میز نگذارید، اما می‌توانید ساعد را به‌آرامی به لبه میز تکیه دهید.
• دستمال سفره: در رستوران‌های رسمی، پس از نشستن، دستمال را باز کرده و روی پاها بگذارید؛ این یعنی شما آماده سرو غذا هستید.
• چیدمان قاشق و چنگال: چنگال معمولاً در سمت چپ و چاقو در سمت راست قرار می‌گیرد. قاشق سوپ نیز در سمت راست است.
• بشقاب مشترک: در بسیاری از رستوران‌ها، مزه‌ها یا سالادها به‌صورت مشترک وسط میز گذاشته می‌شود؛ هرکس با کارد و چنگال خودش از ظرف مشترک برمی‌دارد.

آداب رفتار در حین صرف غذا: از مزه‌ها تا غذای اصلی

غذا در ترکیه معمولاً با مزه‌ها (Meze)، سالاد، نان تازه و گاهی سوپ آغاز می‌شود و سپس غذای اصلی سرو می‌شود. مهم‌ترین نکات:

1. صبر برای شروع: در مهمانی‌ها و رستوران‌های رسمی، تا زمانی که میزبان یا بزرگ‌تر گروه شروع نکرده است، از خوردن خودداری کنید.
2. سرعت غذا خوردن: نه خیلی سریع و نه خیلی کند؛ سعی کنید با سرعت دیگران هماهنگ باشید.
3. صحبت سر میز: در ترکیه صحبت کردن هنگام غذا طبیعی است؛ اما بحث‌های خیلی داغ سیاسی یا موضوعات حساس را بهتر است کنار بگذارید.
4. تعریف از غذا: اگر غذا را دوست داشتید، گفتن عباراتی مثل «Çok lezzetli» یا در فارسی «خیلی خوشمزه است» میزبان را خوشحال می‌کند.

نان، سوپ و غذاهای رایج؛ آداب خوردن انواع خوراک در ترکیه

نان در سفره ترکیه جایگاه ویژه‌ای دارد و تقریباً در همه وعده‌ها همراه غذا سرو می‌شود. برای رعایت بهتر آداب غذا خوردن در ترکیه در مورد نان و دیگر خوراک‌ها، به نکات زیر توجه کنید:

• نان: نان را با دست به تکه‌های کوچک تقسیم کنید؛ بریدن نان با کارد کمتر رایج است، مگر در رستوران‌های بسیار رسمی.
• سوپ: سوپ‌ها معمولاً به‌عنوان پیش‌غذا سرو می‌شوند؛ قاشق را آرام و بدون ایجاد صدا در ظرف حرکت دهید.
• کباب‌ها: انواع کباب ترکی غالباً با برنج، نان یا سبزیجات سرو می‌شوند؛ استفاده از چاقو و چنگال متداول است، حتی اگر غذا قابلیت خوردن با دست را داشته باشد.
• غذاهای خانگی: در مهمانی‌های خانوادگی ممکن است میز ساده‌تر باشد؛ اما احترام و تعارف‌ها همچنان اهمیت زیادی دارد.

آداب نوشیدنی‌ها: آب، دوغ، چای و قهوه ترک

نوشیدنی‌ها در فرهنگ ترکیه فقط برای رفع تشنگی نیستند، بلکه بخش مهمی از مهمان‌نوازی و تعارف محسوب می‌شوند:

• آب و نوشابه: معمولاً همراه غذا سرو می‌شود. آوردن بطری آب بر سر میز بسیار رایج است.
• آیران (دوغ): نوشیدنی محبوبی است که کنار کباب و غذاهای گوشتی بسیار سفارش داده می‌شود.
• چای ترک: در پایان غذا، پیشنهاد چای ترکی بسیار معمول است؛ رد کردن آن اشکالی ندارد، اما معمولاً یک‌بار پذیرفتن، رفتار دوستانه‌تری است.
• قهوه ترک: بیشتر بعد از غذا و در محیط‌های صمیمی یا پس از مذاکرات سرو می‌شود؛ قهوه ترک غلیظ است و ته‌نشین دارد، پس فنجان را تا آخر قطره‌ای خالی نکنید.

پس از صرف غذا: صورت‌حساب، انعام و خداحافظی

مرحله پرداخت صورت‌حساب نیز بخشی از آداب میز در ترکیه است و بهتر است با آن آشنا باشید:

• درخواست صورت‌حساب: معمولاً با اشاره دست یا گفتن «Hesap lütfen» (حساب لطفاً) به گارسون، صورت‌حساب آورده می‌شود.
• پرداخت گروهی: در جمع‌های دوستانه، گاهی یکی از افراد کل صورت‌حساب را پرداخت می‌کند. بحث نمادین بر سر پرداخت («این بار من مهمان می‌کنم») امری رایج است.
• انعام (Tip): در رستوران‌ها معمولاً گذاشتن حدود ۵ تا ۱۰ درصد مبلغ صورت‌حساب به‌عنوان انعام مرسوم است، مگر این‌که سرویس روی فاکتور حساب شده باشد.
• خداحافظی: هنگام ترک رستوران، گفتن یک خداحافظی ساده و تشکر از گارسون، رفتار شما را حرفه‌ای و خوش‌برخورد نشان می‌دهد.

اشتباهات رایج که بهتر است در ترکیه مرتکب نشوید

برای این‌که تصویر حرفه‌ای و محترمانه‌ای از خود در ذهن میزبان ترک ایجاد کنید، از چند رفتار رایج اما نامناسب پرهیز کنید:

1. قرار دادن تلفن همراه روی میز: به‌خصوص در جلسات کاری، گذاشتن گوشی روی میز و چک کردن مداوم آن، بی‌احترامی به جمع تلقی می‌شود.
2. صحبت با دهان پر: مانند هر جای دیگر دنیا، در ترکیه هم این رفتار پسندیده نیست.
3. انتقاد تند از غذا: اگر غذایی باب میل‌تان نبود، بهتر است محترمانه و ملایم بیان کنید و از انتقادهای تند خودداری نمایید.
4. سیگار کشیدن بدون پرسش: هرچند در برخی فضاهای باز امکان سیگار کشیدن هست، اما حتماً قبل از روشن کردن سیگار، از اطرافیان اجازه بگیرید.